Türkiye yapay zekâda üreten ve düzenleyen olacak

ANKARA (İGFA) – TBMM Yapay Zekâ Araştırma Komisyonu Başkanı Fatih Dönmez, komisyonun çalışmalarını tamamladığını açıkladı. 14 Ocak 2025’te kurulan komisyon, yapay zekâ alanında atılacak adımların belirlenmesi, hukuki altyapının oluşturulması ve risklerin önlenmesine yönelik tedbirlerin geliştirilmesini amaçlıyordu. Çalışmalar, Anayasa’nın 98’inci ve TBMM İçtüzüğü’nün 104 ve 105’inci maddeleri kapsamında yürütüldü.

Fatih Dönmez, rapora ilişkin yaptığı açıklamada, “Rapor yalnızca bir çalışmanın tamamlanması değildir; Türkiye’nin dijital çağdaki konumuna ilişkin stratejik bir vizyonun somutlaşması anlamına gelmektedir” dedi.

Dönmez, yapay zekânın artık yalnızca bir teknoloji başlığı olmadığını belirterek, “Bu alan ekonomik rekabetten ulusal güvenliğe, toplumsal dönüşümden veri egemenliğine kadar geniş bir etki alanına sahiptir”dedi.

Komisyon raporunda Türkiye’nin yapay zekâ alanında yalnızca uygulayıcı değil; geliştiren, düzenleyen ve küresel normlara katkı sunan bir aktör olması gerektiği vurgulandı. Raporda, hedefin sadece ekonomik büyüklükle G20 içinde yer almak olmadığı, teknoloji üretim kapasitesi, dijital altyapı ve insan kaynağıyla kalıcı bir konum elde etmenin öncelikli hedefler arasında olduğu belirtildi.

TOPLUMUN HER KESİMİNİ KAPSAYAN YAPAY ZEKÂ POLİTİKASI

Rapor, yapay zekânın insan odaklı kullanımına dikkat çekti. Eğitimden sağlığa, tarımdan gençlerin kariyer fırsatlarına kadar geniş bir alanda dönüşüm yaratılmasının önemine işaret edildi. “Bu dönüşüm toplumun hiçbir kesimini dışarda bırakmamalıdır” uyarısı raporda yer aldı.

Komisyon ayrıca yapay zekânın beraberinde getirdiği risklere de dikkat çekti. Algoritmik ayrımcılık, veri güvenliği ihlalleri, mahremiyet sorunları ve istihdam dönüşümü gibi başlıkların doğru yönetişim mekanizmalarıyla ele alınması gerektiği vurgulandı. Bu kapsamda etik standartların oluşturulması, risk temelli düzenleme modeli geliştirilmesi ve kurumsal koordinasyonun güçlendirilmesi önerildi.

Dönmez, komisyonun yaklaşımındaki amacın yasaklayıcı değil, düzenleyici ve dengeleyici bir yol izlemektir. İnovasyonu engellemeden güvenli ve sürdürülebilir bir yapay zekâ ekosistemi oluşturmak istediğini söyledi.

13 TOPLANTI, 119 UZMAN, 100 POLİTİKA ÖNERİSİ

Komisyon çalışmalarında 13 toplantı gerçekleştirildi, 119 uzman dinlendi, 48 yazılı görüş alındı, 3 çalışma ziyareti yapıldı ve 1 ulusal zirve düzenlendi. 8 Mayıs 2025’te düzenlenen “Veriden Karara Yapay Zekâ Zirvesi”, kamu, özel sektör, akademi ve sivil toplumu bir araya getirerek ortak vizyon oluşturulmasına katkı sağladı.

Rapor, insan kaynağı yetiştirme, veri altyapısının güçlendirilmesi, kamu-özel sektör iş birliği, uluslararası konumlanma ile etik ve hukuki çerçeve başlıkları altında kapsamlı bir yol haritası sunuyor. Toplam 10 başlıktan oluşan 100 politika önerisi kısa, orta ve uzun vadeli olarak planlandı.

“TÜRKİYE DİJİTAL DÖNÜŞÜMÜN DÜZENLEYİCİSİ OLACAK”

Dönmez, Türkiye’nin genç ve dinamik nüfusu ile yapay zekâ alanında önemli bir sıçrama yapabilecek potansiyele sahip olduğunu belirterek, “Türkiye, yapay zekâ çağında edilgen bir ülke olmayacak; dijital dönüşümün üreticisi ve düzenleyicisi olacaktır” dedi.

Komisyon Başkanı, raporun Türkiye’nin teknolojik ilerleme ile demokratik değerler arasında güçlü bir denge kurma çabasının bir ürünü olduğunu vurgulayarak, çalışmaya katkı sunan tüm kurum ve paydaşlara teşekkür etti.