ABD'den 100 kültür varlığı 70 yıl sonra Türkiye'ye geri getirildi

Türkiye’nin yurt dışına kaçırılan tarihî eserlerini geri getirme çalışmaları kapsamında önemli bir adım daha atıldı. ABD’den iadesi sağlanan 100 kültür varlığı, İstanbul Arkeoloji Müzelerinde düzenlenen törenle kamuoyuna tanıtıldı. Bu eserlerin iade süreci, uzun soluklu bilimsel ve hukuki çalışmalar sonucunda tamamlandı.

Kültür ve Turizm Bakanı Mehmet Nuri Ersoy’un katılımıyla gerçekleştirilen programda, aynı zamanda farklı ülke ve koleksiyonlara dağılmış Boubon kökenli eserleri bir araya getiren”Kaçış Yok: Boubon” sergisinin açılışı yapıldı. Manhattan Bölge Savcı Yardımcısı Matthew Bogdanos’un da hazır bulunduğu toplantıda, iade süreçleri ve yürütülen bilimsel araştırmalar detaylı şekilde paylaşıldı.

Horoztepe ve Düver Kökenli Eserlerin İadesi

İade edilen 100 eser arasında Tokat’ın Erbaa ilçesindeki Horoztepe kökenli 40 parça öne çıktı. MÖ 2300-2000 yıllarına tarihlenen bu eserler, yaklaşık 70 yıl sonra Türkiye’ye geri kazandırıldı. Erken Tunç Çağı Anadolu’sunun metal işçiliğini yansıtan törensel müzik aletleri, silahlar ve metal kaplar, bilimsel araştırmalar ve tarihî kayıtlar ışığında iade edildi.

Burdur’un Düver köyü kökenli 44 pişmiş toprak mimari levha da ABD’deki J. Paul Getty Müzesinden geri alındı. MÖ 6. yüzyıla tarihlenen bu levhaların, İstanbul Arkeoloji Müzelerindeki diğer parçalarla bir araya getirilmesi için proje hazırlanacak. Ayrıca Aphrodisias Antik Kenti'ne ait bir portre de iade edilen eserler arasında yer aldı. Bu süreçte 1976 tarihli olay yeri tutanağı ve arşiv kayıtları önemli kanıtlar sağladı.

Boubon Heykelleri Yeniden bir Arada

Programın bir diğer önemli başlığı, Burdur'un Gölhisar ilçesindeki Boubon Antik Kenti'nden kaçırılan bronz heykellerin yeniden bir araya getirilmesi oldu. 1960'lı yıllarda kaçak kazılarla yurt dışına çıkarılan ve parçaları farklı ülke ve koleksiyonlara dağılan heykeller, yürütülen kapsamlı çalışmalar sonucunda toplandı.

Lucius Verus, Septimius Severus, Caracalla ve Marcus Aurelius'a ait eserlerin de bulunduğu heykellerin iadesinde bilimsel analizler, eski fotoğraflar, müze kayıtları ve bölge sakinlerinin tanıklıkları önemli rol oynadı.

Mehmet Nuri Ersoy, kültür varlıklarının iadesinin sadece fiziksel geri dönüş olmadığını vurgulayarak, “Eserlerin ait oldukları kültürel bütünlük içerisinde yeniden değerlendirilmesi büyük önem taşıyor” dedi. Bakan Ersoy, Anadolu’dan yasa dışı yollarla çıkarılan kültür varlıklarının izini sürmeye ve bilimsel, hukuki, diplomatik çalışmalarla Türkiye’ye kazandırmaya devam edeceklerini belirtti. Ayrıca iade süreçlerine katkı sunan Manhattan Bölge Savcılığı, ABD İç Güvenlik Soruşturmaları Birimi, bilim insanları ve emeği geçen tüm kurumlara teşekkür etti.